Instytut Spraw Obywatelskich: smartfon uzależnia tak jak alkohol, papierosy czy kokaina

ISO w komunikacie dla PAP zaznaczył, że „Światowy Dzień Bez Telefonu Komórkowego to dobra okazja do wyłączenia smartfonu i zastanowienia się nad tym, co powiedział prof. Manfred Spitzer”. Instytut przypomina, że „każdy dzień bez smartfona jest dobrym dniem” i radzi rodzicom: „W momencie, gdy dasz dziecku telefon, będziesz walczyć każdego dnia – nie używaj go tutaj, nie używaj go teraz, etc. Dlatego moje rekomendacje dla rodziców są takie – póki dziecko nie skończy trzynastu, czternastu lat – żadnego smartfona. Jeszcze raz – im dłużej jesteś w stanie odroczyć ten moment, tym lepiej dla twojego dziecka. Nie ma innej odpowiedzi”.

Manfred Spitzer to światowej sławy niemiecki psychiatra, psycholog i neurodydaktyk, autor głośnych książek, takich jak „Epidemia smartfonów. Zagrożenie dla zdrowia, edukacji i społeczeństwa”, „Cyfrowa demencja. W jaki sposób pozbawiamy rozumu siebie i swoje dzieci” oraz „Cyberchoroby. Jak cyfrowe życie rujnuje nasze zdrowie”. Jego prace stanowią fundament dla ostrzeżeń Instytutu.

Rafał Górski, prezes zarządu Instytutu Spraw Obywatelskich i twórca kampanii „Ratuj Dzieci!”, wymienia szereg zagrożeń dla zdrowia dzieci związanych z nadmiernym używaniem telefonów. Do problemów fizycznych zalicza krótkowzroczność, nadwagę, zaburzenia snu, wady postawy, stany przedcukrzycowe oraz wypadki w ruchu ulicznym.

Jednak smartfony nie szkodzą tylko fizycznie. Badania naukowe wskazują również na poważne zagrożenia dla zdrowia psychicznego dzieci, takie jak lęki, depresje (w tym samookaleczenia i myśli samobójcze), stres, zaburzenia uwagi, zwiększona agresywność i zmniejszona zdolność empatii wobec rodziców i przyjaciół.

Górski podkreśla, że „smartfon szkodzi rozwojowi dziecka, nie tylko w czasie, kiedy samo go używa, ale także wówczas, gdy smartfonu używa mama lub tata podczas pełnienia obowiązków rodzicielskich”. Zaznacza, że uzależnienie od smartfona u dzieci jest silniejsze i ma groźniejsze konsekwencje niż u dorosłych.

Dzieci do prawidłowego rozwoju potrzebują milionów wypowiedzianych do nich słów i dziesiątek tysięcy wspólnych zabaw z rodzicami – układania klocków, malowania, czytania, śpiewania czy grania w piłkę. Dlaczego więc rodzice często zaniedbują te aktywności? Rafał Górski cytuje słowa duńskiej minister ds. dzieci i edukacji, Mattias Tesfaye (2024), która stwierdziła: „Byliśmy zdecydowanie zbyt naiwni i zaślepieni tym, co udało się osiągnąć największym firmom technologicznym, a co w praktyce oznaczało zakłócenie procesu nauczania. Mam nadzieję, że przestaniemy rozdawać pierwszoklasistom tablety, a damy im ołówki i nauczymy pisać listy”.

Prezes ISO zauważa, że na braku zakazu telefonów w szkołach najbardziej zyskują giganci technologiczni, tacy jak TikTok, Meta (Facebook, Instagram), Google (YouTube), producenci smartfonów (Apple, Samsung, Xiaomi) oraz firmy telekomunikacyjne (Play, Orange, Plus, T-Mobile). „Korporacje te dzień po dniu uzależniają twoje dziecko od swoich produktów i usług” – ostrzega Górski.

Co ciekawe, nawet Steve Jobs, współzałożyciel Apple, stosował zasadę: „nigdy nie ćpaj własnego towaru”. W wywiadzie dla „New York Timesa” przyznał, że jego dzieci nigdy nie korzystały z iPada. „W naszym domu ograniczamy dzieciom dostęp do nowoczesnej techniki” – mówił Jobs.

ISO podkreśla, że oczekiwanie od dzieci samokontroli w korzystaniu ze smartfonów i mediów społecznościowych, które są celowo zaprojektowane jako uzależniające, jest niemożliwe i frustrujące dla całej rodziny.

Instytut Spraw Obywatelskich apeluje: „zachęcam cię do tego, żeby Światowy Dzień Bez Telefonu Komórkowego stał się dla ciebie i twojego dziecka okazją do zabawy, refleksji i zmiany”. To czas, aby świadomie podejść do roli technologii w życiu naszych dzieci i chronić ich rozwój.

Czy jesteś gotów podjąć wyzwanie i ograniczyć smartfon w trosce o dobro swojego dziecka?

źródło PAP