Damy Wyklęte w Muzeum Jana Kasprowicza

Bydgoska delegatura Instytutu Pamięci Narodowej we współpracy z Zakładem Karnym w Inowrocławiu oraz Muzeum Jana Kasprowicza zorganizowała wernisaż wystawy „Damy Wyklęte”.

Pomysł wystawy zrodził się podczas wernisażu jaki miał miejsce 2 marca br. w świetlicy Zakładu Karnego w Inowrocławiu. Wówczas odbiorcami byli funkcjonariusze i pracownicy Zakładu Karnego oraz grupy osób osadzonych. Organizatorzy doszli do wniosku, że historia „Dam Wyklętych” powinna wyjść poza mury więzienne, aby losy walczących o wolną Polskę kobiet poznali mieszkańcy Inowrocławia. Z nieocenioną pomocą w organizacji wystawy przyszło Starostwo Powiatu Inowrocławskiego oraz Muzeum im. Jana Kasprowicza udostępniając salę muzealną.  Od 21 marca br. do Świąt Wielkiej Nocy wystawa jest dostępna dla zwiedzających.

W otwarciu wystawy wzięli  udział organizatorzy: prof. Mirosław Golon, Zastępca Dyrektora IPN Gdańsk, który krótkim wykładem otworzył wystawę, pomysłodawczyni wystawy Magdalena Basińska z Referatu Edukacji Narodowej bydgoskiej delegatury IPN, Marcin Woźniak, Dyrektor Muzeum im. Jana Kasprowicza oraz por. Krzysztof Spała, rzecznik prasowy Dyrektora Zakładu Karnego w Inowrocławiu oraz uczniowie I Liceum Ogólnolnokształcącego im. Jana Kasprowicza.

W latach 1945 - 1955 w Inowrocławiu znajdowało się jedno z najcięższych więzień dla kobiet z wyrokami powyżej 12 lat pozbawienia wolności. Trafiały do niego kobiety, które w czasie wojny działały w konspiracji, pracowały w ambasadach zachodnich państw, były spokrewnione z osobami poszukiwanymi przez Urząd Bezpieczeństwa. Ostateczna ich liczba do dziś nie jest znana. Wiele z tych kobiet mimo wysokich wyroków pozbawienia wolności, doczekało się wyjścia na wolność dzięki amnestiom, ale wiele z nich zmarło. Kobiety te przeszły okrutne śledztwo i otrzymały wyroki za walkę z władzą ludową.

Podczas wystawy prezentowane są „Damy Wyklęte” przebywające w powojennej Polsce w Inowrocławskim więzieniu. Sportretowane zostały przez uczniów Liceum Sztuk Plastycznych we Włocławku. To 9 kobiet: Irena Szajowska, Ruta Czaplińska, Maria Sobocińska, Maria Szelągowska, Wanda Minkiewicz, Zofia Łuszczkiewicz, Stanisława Rachwał, Janina Wasiłojć oraz Lidia Lwow. Kobiety przeszły okrutne śledztwo i otrzymały wyroki za walkę z władzą ludową. Oprócz portretów podczas wystawy prezentowane są również historyczne fotografie Zakładu Karnego w Inowrocławiu pochodzące z Narodowego Archiwum Cyfrowego oraz fotografie współczesne, które ukazują zmiany jakie inowrocławska jednostka penitencjarna przeszła od lat czterdziestych ubiegłego stulecia do dnia dzisiejszego.

M.B.