Co pisał Dziennik Kujawski 9 stycznia 1919 roku

Nr. 5 Inowrocław, czwartek dnia 9. stycznia 1919. Rocznik XXVI

INOWROCŁAW w ręku polskim.

Dzień 5. stycznia 1919 r. zapisał się złotemi głoskami w dziejach Inowrocławia, ale nietylko Inowrocławia, bo całej Polski. Oddział polski z około 700 ludzi, z tzw. Batalionu gnieźnieńskiego, składający się z ochotników z Gniezna, Młynów, Witkowa, Trzemeszna, Mogilna, Wrześni i Miłosławia oraz 1 i 2. Kompanii I. bataljonu 31. pułku piechoty polskiej po krwawej walce, jaką dotąd w Poznańskiem wcale nie stoczono, zmusiły koło 140 w Inowrocławiu, (liczący 1400 ludzi, najlepiej uzbrojonych do opuszczenia miasta).

Przebieg walki podamy następnie, wedle opisu sztabu wojsk polskich. Stwierdzić chcemy tylko, że ogromna masa zabitych po stronie pruskiej tłomaczy się tem, iż oddziałowi polskiemu, który zajął był dworzec, zabrakło amunicji. Wywiązała się więc prosto walka kolbami i bagnetem. Niemcy mając amunicję, opanowali dworzec i dobijali rannych Polaków kolbami i bagnetami. W koszarach znaleziono również pod murem doraźnym sądem rozstrzelanego żołnierza polskiego, który miał przy sobie dużą ilość naboi. Rówież tu zastrzelony odebrał był żołnierzom niemieckim.

Chwała zdobycia Inowrocławia przypada przede wszystkiem Gnieznu, a dalej i podporucznikowi Cymsowi i sierżantowi Płoszyńskiemu, którzy szli w bój za Zjednoczoną Polskę. Pod Inowrocławiem ramię przy ramieniu z rodakami wielkopolskimi biły się świeżo wyćwiczone wojska polskie z garnizonu w Radziejowie. Bitność i karność tych oddziałów zrobiła bardzo dobre wrażenie na ludność i żołnierza wielkopolskiego.

Jakkolwiek więc żołnierz z Inowrocławia bardzo się wahał w walce z dobrze uzbrojonymi wrogami – nie walczył o oswobodzenie stolicy Kujawskiej, nie trzeba rąk zawieszać. Inowrocław i okolica muszą dostarczyć dużo karnego i dobrego żołnierza, aby miasto utrzymać w naszem ręku i zapobiedz napadom ze strony takich typowych żywiołów, które w czasie walk Polaków z Niemcami w Inowrocławiu poszły na rabunek. Kujawiacy niechaj pokażą, że rozumieją sprawę naszą i niech zawczasu zgłoszą się do szeregów. Bo może i do garnizonu inowrocławskiego przyjść wezwanie, aby szedł na pomoc innym zagrożonym miastom, tak jak przyszło wezwanie do garnizonu gnieźnieńskiego. Wówczas nie może żaden Kujawiak zrobić wstydu swej ziemi.

Lista poległych.

Złożeni w kostnicy lazaretu powiatowego:

1. Tyloch z Pławinka – postrzał w piersi.

2. Walenty Kaczmarek z Inowrocławia. Studzienna 1 – postrzał w brzuch.

3. Małachowski lub Ozorowski – postrzał w oko.

4. Gołębiewski z (Mątew) – postrzał w głowę.

5. Lasek – postrzał w głowę.

6. Froelich – postrzał w głowę.

7. Iza N. Czapliński lub Ozorowski Andrzej – postrzał w pierś.

8. Włodarski – postrzał w plecy.

9. Hubert Królak (strój angielski) z Łabiszyna.

10. Jan Zieliński z Golesza, ul. Wawrzyniaka 20 – postrzał w plecy.

11. Wojciech Kowalski z Szarleja – postrzał w łopatkę.

    Reklama

12. Walenty Kowalski z Janikowa (urodzony w Młynach) – postrzał w piersi.

13. Ludwik Zuzia z Pakości – postrzał w piersi i w plecy.

14. Kazimierz Bolesław (na mieliźnie znak: 3 Komp.) – postrzał w pachwinę.

15. Łukaszewski Adam, postrzał w nogę i w głowę.

16. Zasadz, uczeń piekarski z Gniezna – cięcie bagnetem w głowę i uderzenie kolbą.

17. Nazwisko nieznane – postrzał w płuca.

18. Słrabcz – postrzał w głowę.

19. Kazimierz Cegiel z Inowrocławia – postrzał w płuca.

20. Chojnacki – postrzał w brzuch.

Polegli złożeni w kaplicy na cmentarzu katolickim: 21. Stolarski Franciszek z Teląga – postrzał w brzuch. 22. Majerowicz z Gniezna – postrzał w szyję. 23. Nazwisko nieznane – rana w lewy bok i uderzenie kolbą w czoło. 24. Nazwisko nieznane – postrzał w głowę. 25. Antoni Owczarzak z Młynów – postrzał w brzuch (pozostałe pieniądze odebrać można w dr. Smolibockiego). 26. Stodolski – postrzał w bok. 27. Gałus Kazimierz z Niewolna pod Trzemesznem – postrzał w głowę, w piersi i w rękę. 28. Nazwisko nieznane – postrzał w plecy i głowę. 29. Kołodziejczak z Trzemeszna – postrzał w głowę. 30. Trzuskowski – cięcia kolbą w czoło i postrzał w staw.

W lazarecie garnizonowym: 31. Dr. Heinemann z Mątew – postrzał w głowę.

Pogrzebani w mieście: 32. Józef Bartczak z Murzynna. 33. Anna Marya Arter – postrzał w serce.

Lista rannych podana będzie jutro. Wszelkie informacje uprasza się podawać na komendanturze.

Odezwa N. R. L.

Rodacy! Niespodziewanie zbrodnicza ręka wywołała wypadki ostatnich dni stworzyły dla społeczeństwa polskiego położenie wręcz nowe. Żołnierz polski wystąpił zbrojnie przeciwko zamachowi na życie swych współobywateli i chwycił za oręż w obronie sztandarów zaprzyjaźnionych z nami państw koalicyjnych. Dotychczasowe czynniki władzy okazały swą bezsilność; powstrzymanie i opanowanie nie zdołały. Życie i mienie obywateli zdołało ocalić jedynie powaga najwyższej władzy polskiej: Naczelnej Rady Ludowej.

Oręż polski, przelana krew polska dały nam władzę, którą ujęła silnie w swe ręce Naczelna Rada Ludowa. Niniejszem ogłaszam w imieniu całego narodu hołd i dzięki dzielnemu żołnierzowi polskiemu i członkom Straży Ludowej, którzy swem męstwem i odwagą pomnożyli sławę oręża polskiego i wyzwolili naród z pod jarzma niewoli.

Opierając się na zaufaniu żołnierza i obywatela polskiego: Naczelna Rada Ludowa zdobytej władzy wydrzeć sobie nie pozwoli. Przedstawiciele jej wypowiedzieli to bawiącym w Poznaniu ministrom pruskim, którzy się z tym stanem rzeczy pogodzić musieli. Uporządkowanie nowych prawnych stosunków nie może nastąpić od razu, ale stanie się to niebawem. Odpowiadałoby uczuciom narodu, gdyby nasza ziemia złączyła się od razu z Macierzą-Ojczyzną. Rozum polityczny, względy na politykę zewnętrzną i zewnętrzną nakazują nam nie zrywać ostatniej nici łączących nas z Berlinem, lecz pozostawić ostateczne określenie zachodnich granic Polski kongresowi pokojowemu.

Takie postępowanie odpowiada nietylko dobrze zrozumianym interesom dzielnicy naszej, lecz przedewszystkiem ogólnopolskim.

Celem polityki naszej jest zawsze: Zjednoczona, Niepodległa Polska z własnem wybrzeżem morskiem.

Komisaryat Naczelnej Rady Ludowej. Ks. Adamski. Wojciech Korfanty. Stefan Łaszewski. Adam Poszwiński. Józef Rymer. Władysław Seyda.