Uważaj na oszustów – jak chronić seniorów przed przestępstwami

Dzień Babci i Dzień Dziadka to doskonała okazja, aby nie tylko obdarować naszych najbliższych życzeniami, ale także przekazać im cenną wiedzę o bezpieczeństwie. Oszustwa skierowane na osoby starsze są niestety powszechne, dlatego warto zrozumieć, jak można je zminimalizować.

Jednym z najczęściej popełnianych przestępstw na szkodę osób starszych jest oszustwo dokonane metodami „na wnuczka” oraz „na policjanta”. Przestępcy wykorzystują zaufanie seniorów, przez co ci często tracą oszczędności, które zgromadzili przez długie lata.

W metodzie „na wnuczka”, przestępca, podając się za członka rodziny, nawiązuje rozmowę telefoniczną i przedstawia wymyśloną historię, która ma na celu wprowadzenie seniora w błąd. Oszust może mówić, że potrzebuje pilnej pomocy finansowej, co zazwyczaj kończy się prośbą o przekazanie pieniędzy.

Oszuści często korzystają z różnych „legend”, aby uwiarygodnić swoje działania jako członkowie rodziny. Cały proceder zazwyczaj zaczyna się od telefonu od tzw. telefonisty, który wyjątkowo wybiera osoby o starodawnie brzmiących imionach. Takie imiona jak Zygfryd, Kazimierz czy Bronisława mogą być dla nich łakomym kąskiem. Po nawiązaniu kontaktu, przestępca stara się tak poprowadzić rozmowę, aby senior sam wymienił imię osoby, którą rzekomo zna. To pozwala mu dalej manipulować sytuacją.

• „na wypadek” - oszust informuje, że spowodował wypadek samochodowy i potrzebuje pieniędzy, aby uniknąć odpowiedzialności karnej.
• „na porwanie” - przestępca telefonuje, podając się za córkę lub wnuczkę, informując, że została porwana i potrzebuje okupu.
• „na zwrot długu” - dzwoniący mówi, że musi szybko zwrócić pożyczkę, co kończy się prośbą o przekazanie pieniędzy.
• „na zakup nieruchomości” - oszust informuje, że znalazł okazję na zakup domu, ale brakuje mu pieniędzy.

Oszust podszywający się pod wnuczka często prosi seniorów o dyskrecję wobec innych członków rodziny, twierdząc, że to jest ich wspólna tajemnica. Dodatkowo, aby uwiarygodnić swoje działania, przestępca kontaktuje seniora z kimś, kto ma odebrać pieniądze, nazywanego „odbierakiem”. To osoba, która również może udawać, że zna oszusta. Takie działanie ma na celu dalsze zmanipulowanie ofiary.

Nie tylko oszuści działają metodą „na wnuczka”. Wiele fałszywych telefonów pochodzi także od osób podszywających się pod policjantów, którzy zapewniają, że pomagają w zatrzymywaniu przestępców. Ich celem jest wprowadzenie seniorów w błąd, aby ci przekazali im swoje pieniądze. Warto jednak pamiętać, że prawdziwi funkcjonariusze nigdy nie proszą o przekazywanie pieniędzy.

Skala oszustw w Polsce jest alarmująca. W przypadku przestępstw telefonicznych związanych z seniorami straty sięgają milionów złotych, a przykładowo w 2024 roku zanotowano już 3 825 podobnych przestępstw. Każdego roku coraz więcej osób starszych staje się ofiarami tych przestępstw, co powinno budzić niepokój.

Aby uniknąć oszustw, warto stosować kilka prostych zasad:

• Pamiętaj, że przez telefon nie widzisz, z kim rozmawiasz.
• Nie ulegaj presji czasu wywieranej przez oszustów.
• Prawdziwa policja nigdy nie informuje postronnych osób o swoich akcjach.
• Nie podejmuj żadnych pochopnych działań, gdy ktoś podszywa się pod członka rodziny.
• Sprawdź, czy rodzina potrzebuje pomocy, dzwoniąc do niej.
• Jeśli nie masz możliwości kontaktu z bliskimi, skorzystaj z pomocy zaufanego sąsiada.
• Koniecznie powiadom policję pod numerem 112.

Dobrym pomysłem jest ustalenie hasła pomiędzy seniorem a bliskimi członkami rodziny, co ułatwi weryfikację prawdziwości telefonicznych prośb o pomoc. Warto porozmawiać z seniorami o zagrożeniach, jakie mogą ich spotkać, i wyedukować ich w zakresie zasad bezpieczeństwa.

Oszustwa telefoniczne skierowane na osoby starsze stanowią duży problem społeczny. Wiedza na temat ich mechanizmu oraz stosowanie podstawowych zasad bezpieczeństwa może znacznie zmniejszyć ryzyko stania się ofiarą. Dobrze jest jeśli bliscy seniorów regularnie rozmawiają z nimi o zagrożeniach, pomagając tym samym w unikaniu niebezpieczeństw.