Jakie prawa ma pracownik na umowie zlecenie?

Zleceniobiorca to osoba, która na podstawie umowy cywilnoprawnej zobowiązuje się do wykonania określonej czynności na rzecz zleceniodawcy. Nie podlega przepisom Kodeksu pracy, a zawarcie umowy zlecenia odbywa się na podstawie Kodeksu cywilnego. Zleceniobiorca nie ma obowiązku podporządkowania się poleceniom przełożonego w takim zakresie jak pracownik na etacie i sam organizuje sposób wykonania zlecenia.

W odróżnieniu od pracownika etatowego, osoba zatrudniona na zleceniu nie korzysta z pełnego pakietu świadczeń pracowniczych. Nie oznacza to jednak, że pozbawiona jest jakiejkolwiek ochrony. Umowa zlecenia może, i często powinna, zawierać zapisy dotyczące wynagrodzenia, terminów realizacji czy zasad rozwiązania współpracy. Warto zaznaczyć, że obowiązek odprowadzania składek na ubezpieczenia społeczne w wielu przypadkach również dotyczy zleceniobiorcy – szczególnie jeśli jest to jego jedyne źródło dochodu.

Mimo że umowa na zlecenie nie daje tylu uprawnień, co umowa o pracę, to zleceniobiorca wciąż ma zagwarantowane określone prawa. Po pierwsze, przysługuje mu wynagrodzenie – nawet jeśli nie zostało ono wyraźnie określone w umowie, to na podstawie przepisów można dochodzić zapłaty w wysokości odpowiadającej wykonanej pracy. Ponadto od 1 stycznia 2017 r. obowiązuje minimalna stawka godzinowa, która zabezpiecza interesy osób pracujących na zleceniu.

Zleceniobiorca może również korzystać z ubezpieczenia zdrowotnego i społecznego, o ile umowa jest odpowiednio zgłoszona do ZUS. Ma także prawo do zgłoszenia choroby i skorzystania ze świadczeń chorobowych, jeśli opłacana jest dobrowolna składka chorobowa. Warto pamiętać, że niektóre agencje i firmy oferujące zlecenia zapewniają dodatkowe benefity – np. elastyczny czas pracy, możliwość pracy zdalnej czy premie. 

Aby lepiej zrozumieć różnice pomiędzy najpopularniejszymi umowami cywilnoprawnymi, polecam przeczytać artykuł: Umowa o dzieło a zlecenie – czym się różnią i którą wybrać?

Jednym z częstych pytań związanych z umową zlecenia jest kwestia ubezpieczeń i prawa do urlopu. W przypadku, gdy praca na umowie zlecenie stanowi jedyne źródło dochodu zleceniobiorcy, zleceniodawca zobowiązany jest do odprowadzania składek na ubezpieczenia społeczne (emerytalne, rentowe, wypadkowe) oraz zdrowotne. Dobrowolnie można również zgłosić się do ubezpieczenia chorobowego, co daje prawo do zasiłku w razie niezdolności do pracy.

Zleceniobiorcy formalnie nie przysługuje prawo do płatnego urlopu wypoczynkowego – w przeciwieństwie do osób zatrudnionych na umowie o pracę. Nie oznacza to jednak, że nie można zawrzeć w umowie zapisu o przerwach w świadczeniu usług czy ustalić dni wolnych. Część agencji pracy tymczasowej praktykuje rozwiązania, w których przy dłuższych zleceniach zleceniobiorca ma prawo do „dni wolnych” – choć bez wynagrodzenia – co stanowi pewną formę odpoczynku od pracy.

Umowa zlecenie może być atrakcyjna w wielu sytuacjach. Dla studentów, osób uczących się czy osób dorabiających do etatu to elastyczna forma współpracy, która nie generuje wysokich kosztów składkowych. Dzięki temu możliwe jest podjęcie legalnej pracy, np. dorywczej lub sezonowej, bez długoterminowego zobowiązania. Praca na zlecenie bywa również dobrym rozwiązaniem w przypadku branż projektowych, usługowych i opiekuńczych.

Warto jednak pamiętać, że nie każda sytuacja nadaje się do zastosowania takiej umowy. W przypadku pracy wykonywanej w sposób ciągły, pod nadzorem i w określonych godzinach, umowa zlecenie może zostać zakwestionowana jako próba obejścia przepisów prawa pracy. Dlatego warto korzystać z usług sprawdzonych pośredników lub agencji pracy tymczasowej, które pomogą dobrać odpowiednią formę zatrudnienia zgodną z przepisami.

Choć umowa zlecenie nie daje tylu praw co umowa o pracę, zleceniobiorca również podlega pewnej ochronie – zarówno w zakresie wynagrodzenia, jak i składek na ubezpieczenia społeczne. Kluczowe jest zrozumienie, kim jest zleceniobiorca oraz jakie ma obowiązki i przywileje wynikające z podpisanej umowy. Zawsze warto dokładnie czytać umowy i – w razie wątpliwości – korzystać z pomocy doradcy lub agencji pracy.

Dobrze sporządzona umowa na zlecenie może być bezpieczna i korzystna dla obu stron. Jeżeli zależy Ci na większej pewności i wsparciu w znalezieniu zlecenia, rozważ współpracę z agencją pracy tymczasowej, która zadba o Twoje interesy.

nadesłane