Historia jednej znajomości - Pomnik Powstańców Wielkopolskich

Cykl „Historia jednej znajomości” to spotkania z ciekawymi miejscami na terenie Inowrocławia. Każdy odcinek cyklu będzie ukazywał się w okolicy początku tygodnia i potrwa do końca grudnia. Autorzy wybrali miejsca, które szczególnie lubią, z którymi łączą się wspomnienia lub wydarzenia z ich życia.

USYTUOWANIE

Pomnik Powstańców Wielkopolskich stoi na wzgórzu zwanym dawniej Białą Górą, w pobliżu kościoła pw. Imienia Najświętszej Marii Panny. Teren ten możemy uznać za cmentarz, bowiem było to miejsce pochówków już od czasów wczesnego średniowiecza (jeszcze zanim powstał romański kościół), a ostatni pochówek miał miejsce jeszcze w talach 60. XX w. (pochówek Stefana Grabskiego w rodzinnym grobowcu).

Warto dodać, że Towarzystwo Miłośników Miasta Inowrocławia dąży do oznaczenia tego miejsca w jakiś szczególny sposób, by mieszkańcy Inowrocławia zwrócili uwagę, że chodzą po terenie byłego cmentarza, a nie parku i uszanowali to miejsce. Towarzystwo wysunęło kilka koncepcji na wyróżnienie skweru lub przybliżenie mieszkańcom jego znaczenia. Tutaj odbywają się ważne manifestacje patriotyczne.

NAJWAŻNIEJSZE POWSTANIE W DZIEJACH MIASTA

W centrum skweru postawiono pomnik, upamiętniający najważniejszy w dziejach miasta czyn powstańczy. Powstanie Wielkopolskie było jednym z nielicznych wygranych powstań, poprzedzonym latami pracy u podstaw i zbiorowym wysiłkiem inteligencji oraz ludu miast i wsi. Do Inowrocławia dotarło na przełomie 1918/1919 r., doprowadzając do wyzwolenia miasta 6 stycznia 1919 r. To „czyn i krew ludu zrodziły wolność”, co oznaczono hasłem na pomniku. Warto dodać, że również w Inowrocławiu czyn powstańczy poprzedzony był długoletnią wytrwałą pracą zaangażowanych mieszkańców w takich towarzystwach jak „Sokół” czy Koło Towarzyskie. Inowrocławianie ponadto mieli swoich przedstawicieli w Komitecie Obywatelskim w Poznaniu w osobach ks. Antoniego Laubitza, proboszcza parafii pw. Imienia NMP, ale również działacza społecznego i twórcy wielu stowarzyszeń oraz Adama  Poszwińskiego z „Dziennika Kujawskiego”. Ostateczne wyzwolenie dobrze przygotowanego powstania to zasługa rajdu wyzwoleńczego Pawła Cymsa na Kujawy.

WZNIESIENIE POMNIKA

Pomnik został wzniesiony w 50. rocznicę wyzwoleńczego zrywu Pawła Cymsa na Kujawy, a zasadniczo kilka dni po tej rocznicy, bo 11 stycznia. W trakcie odbijania Inowrocławia z rąk pruskich zginęło 44 powstańców, co upamiętniono umieszczeniem na pomniku ich nazwisk.

Wcześniej powstańcy byli pochowani w tym miejscu, co również upamiętniono obeliskiem, zniszczonym przez Niemców w 1939 r. Obelisk był typowym pomnikiem grobowym, nie wyróżniał się niczym szczególnym.

AUTORSTWO POMNIKA

Obecny pomnik to dzieło rzeźbiarki Zofii Kann – Pociłowskiej, osoby o niezwykłym talencie, który uratował jej życie. W obozie w Ravensbruck Zofia Kann trafiła do grupy więźniarek, poddawanych eksperymentom medycznym, choć sama uniknęła udziału w  wyniszczających badaniach. Uniknęła śmierci dzięki talentowi artystycznemu, który był wykorzystywany przez władze obozowe. Nie uniknęła natomiast piekła obozowego, które dominuje w jej twórczości.

Inowrocławski pomnik został wykonany ze sztucznego kamienia i cementu. W podobnym materiale wykonała pomniki w Magdalence (na cześć zamordowanych w Lesie Sękocińskim) i Włodawie (bohaterom II Wojny Światowej). Jest też autorką granitowo-kamiennego pomnika – obelisku na warszawskim Pawiaku (ku czci ofiar Pawiaka).

Jej twórczość określona jest jako poszukiwanie sensu bycia na Ziemi, które nie może być pozbawione doświadczania prawdy historycznej, dokumentującej czas okrutnego cierpienia i bestialstwa wyrządzanego ludziom przez ludzi.

Zofia Kann wychowała też młode pokolenie twórców i artystów, wskazując już nie tylko na wielowymiarowość sztuki, ale też jej trwanie w dziełach kolejnych twórców, następców.

PRZESŁANIE

Zofia Kann jest również poetką, a jako że Kujawy to nasza mała ojczyzna, a ojczyzna to nasze gniazdo rodzinne to warto na koniec wspomnieć jeden z jej wierszy „Gniazdo”, które może stanowić inspirację do poznawania historii kolejnych znajomości, do czego gorąco zachęcamy.

Serce małego ptaka

nie drżyj na kruchej gałęzi

uniosą cię skrzydła

wysoko – nie drżyj

serce małego ptaka

nie lękaj się oczu jastrzębia

ukryjesz się w cieniu chmury

tam ostrze dzioba nie sięga…

serce małego ptaka

gdy burza twe gniazdo rozbije

utuli cię ziemia wilgotna

a brzoza liściem przykryje

-serce małego ptaka-

Cykl „Historia jednej znajomości” to spotkania z ciekawymi miejscami na terenie Inowrocławia. Każdy odcinek cyklu będzie ukazywał się w okolicy początku tygodnia i potrwa do końca grudnia. Autorzy wybrali miejsca, które szczególnie lubią, z którymi łączą się wspomnienia lub wydarzenia z ich życia.

Dariusz Bednarek jest fotografem, który w swoim zbiorach posiada kilka tysięcy zdjęć samego Inowrocławia. Jest autorem dwóch przewodników po mieście („Uchwycone w kadrze” oraz „Cztery pory roku w Solankach”). Współpracował z wiodącymi wydawnictwami w Polsce, jego zdjęcia przedstawiające piękno naszego kraju ukazały się w kilkudziesięciu przewodnikach. Bardzo lubi, gdy ludzie uśmiechają się do zdjęć.

Iwona Przybyła jest animatorką kultury. Pracowała w kilkunastu projektach z zakresu aktywizacji społecznej, szczególnie w obszarze wykorzystania nowoczesnych technologii (przez 33 miesiące była Latarnikiem Polski Cyfrowej, a obecnie jest Mobilnym Doradcą w projekcie Polsko-Amerykańskiej Fundacji Wolności). Bardzo lubi, gdy ludzie mile spędzają z sobą czas.

Autorzy są pasjonatami, więc od czytelników oczekują spełnienia dwóch zasad:

1. Prosimy o niekopiowanie, niezapisywanie i niewykorzystywanie tekstów i zdjęć bez naszej zgody. Praca to nasze hobby, na którym też czasami zarabiamy, więc prosimy to uszanować.

2. Uczymy się całe życie, więc w przypadku zauważenia jakichkolwiek błędów w tekście, będziemy wdzięczni za zwrócenie się do nas z uwagami. Jeśli dysponują Państwo materiałami, które mogłyby wzbogacić tekst – prosimy o kontakt.